Lời dẫn:
Nhà kiến quốc là những người đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng đất nước họ. Khác với nhà lập quốc thường là những nhà cách mạng, nhà kiến quốc được thừa hưởng sẵn một quốc gia độc lập, nhưng thường là khó khăn, và đã viết nên một trang sử mới trong việc xây dựng đất nước mình.
Những nhà kiến quốc đều rất đa diện, khó có thể mô tả được đầy đủ. Bài viết sau chỉ đơn thuần viết về ông Vladirmir Putin với vai trò là nhà kiến thiết quốc gia của nước Nga qua một vài lát cắt nhất định, từ góc nhìn đơn giản của một người sinh sau, với kiến thức và sự trải nghiệm về nước Nga chỉ đơn giản là đọc qua sách, báo. Rất mong được lượng thứ về những thiếu sót.
Khi một cường quốc tan vỡ
Vào năm 1991, Liên Xô siêu cường rộng lớn rung chuyển rồi tan rã. Nước Nga tách ra với vai trò là một quốc gia độc lập.
Trong gần 10 năm sau đó, Tổng thống Yeltsin là nhà lãnh đạo tối cao của nước Nga. Nước Nga lúc này kinh tế sa sút, mức sống của người dân giảm, chính trị mất ổn định, nội bộ xã hội phân rẽ, rối ren, vị thế, ảnh hưởng quốc tế đi xuống, hoài nghi và lo ngại về tương lai gia tăng. Các cuộc cải cách cần thiết về chính trị xã hội, thể chế và kinh tế không được tiến hành hoặc tiến hành không được triệt để.
“Xin tha thứ cho tôi !
Ông Yeltsin phát biểu trước lúc rời cương vị Tổng thống
Vì rằng nhiều kỳ vọng của chúng ta đã không thành hiện thực.”
Nhưng nước Nga nói riêng, và dân tộc Slav nói chung, sẽ không bao giờ bị gạt ra ngoài rìa của lịch sử.
Một vị “Sa hoàng” mới xuất hiện
Vladimir Vladimirovich Putin sinh ngày 07/10/1952 tại St. Petersburg, tốt nghiệp ngành Luật Đại học Quốc gia St. Petersburg năm 1975 và được tuyển dụng vào KGB. Từ 1985 đến 1990, KGB chuyển ông Putin sang làm việc tại Dresden, Đông Đức.
Ông rời KGB ngày 20/8/1991 với quân hàm Trung tá. Ông Putin đã từng là một đảng viên cộng sản và hiện không còn là một đảng viên cộng sản nữa. Tuy vậy, ông đã rất “chính trị” khi đề cập đến vấn đề này: “Tôi không vứt bỏ thẻ đảng của mình”.
Sự nghiệp chính trị của ông Putin chỉ thực sự bắt đầu vào năm 1991 với công việc đầu tiên là làm thư ký cho ông Anatoly Sobchak – Thị trưởng thành phố St. Petersburg.
Ông Sobchak là vị thị trưởng đầu tiên cũng như duy nhất của thành phố St. Petersburg. Năm 1996, ông thất bại trong việc tái đắc cử vị trí. Khi phe đối lập thắng cử đề nghị một công việc trong chính quyền St. Petersburg mới, ông Putin đã từ chối lời mời vì muốn cam kết lòng trung thành với người thầy cũ của mình.
“Tôi thà bị bắn vì lòng trung thành
Ông Putin giải thích khi từ chối lời mời hợp tác của phe đối lập
còn hơn là bị treo cổ vì tội làm phản”
Có lẽ, lòng trung thành này là hành trang chính trị để ông Putin lọt vào mắt xanh của ông Yeltsin và chuyển tới làm việc ở Moskva vào năm 1996. Ông Putin bắt đầu được đưa vào “tầm ngắm” kế nhiệm từ năm 1998, khi ông đảm nhiệm chức vụ Phó Chánh Văn phòng Tổng thống thứ nhất.
Hãy chăm lo cho nước Nga
Ngày 31/12/1999, trước khi rời nhiệm sở, Yeltsin đã nói với Putin: “Beregite Rossiyu!” – “Hãy chăm lo cho nước Nga!”. Trách nhiệm đã được chuyển từ người đàn ông cao 1m87 sang người đàn ông cao 1m68.
Không rõ Yeltsin đã suy nghĩ thế nào khi lựa chọn Putin để chuyển giao quyền lực. Tại sao ông Yeltsin lại nhìn ra ông Putin? Có lẽ, chỉ có ông Yeltsin mới có câu trả lời chính xác.
Một cách công khai, Yeltsin phát biểu với công chúng vào ngày 31/12/1999:
“Bây giờ tôi nói chuyện với toàn thể quốc dân với tư cách một Tổng thống. Chỉ còn ít phút nữa thôi, tôi trở thành một công dân Nga bình thường.
Trong mười năm qua, nước Nga đã đạt được những thành tựu lớn về nền dân chủ và kinh tế thị trường, nhưng đồng thời nước Nga cũng phạm những sai lầm nghiêm trọng về chế độ cổ phần hóa.
Mọi thắng lợi thuộc về nhân dân, mọi thất bại, cá nhân tôi chịu trách nhiệm.
Nước Nga phải trở thành một cường quốc như nó từng có.
Muốn trở thành một cường quốc, nước Nga phải có một người lãnh đạo trẻ tuổi, có học vấn, có lòng dũng càm và tình yêu nước Nga nồng nhiệt.
Con người đó đã có, không có lý do gì mà tôi chặn chân con người đó lại, tôi đứng sang một bên để con người đó thay tôi lãnh đạo đất nước!
Đó là Vladimir Putin.”
Ngoài lòng trung thành và phẩm chất cá nhân, có lẽ, lịch sử nước Nga đã lựa chọn ông Putin. Ông Putin trở thành người được lựa chọn có thể còn vì ảnh hưởng bởi hiệu ứng của sự mới lạ: mỗi cử tri đều nhìn thấy ở ông ấy một thứ gì đó “của mình”: những người theo chủ nghĩa tự do thấy ông là “người kế thừa ý tưởng của Yeltsin”, những người theo chủ nghĩa bảo thủ và quan chức an ninh thì thấy ông có hình bóng của “một nhân viên Cheka” (Ủy ban Đặc biệt toàn Nga). Cũng có cả những người “tin rằng ông sẽ lấy lại một thứ gì đó cho nước Nga”.
Đi ngủ nghĩ về Peter Đại đế và thức dậy nghĩ về Stalin
Khi ông Putin còn là phó thị trưởng, ông đã chọn treo trên tường văn phòng của mình một bức chân dung của Peter Đại đế – vị sa hoàng nổi tiếng của nước Nga.
Khi được hỏi rằng ông ngưỡng mộ nhà lãnh đạo thế giới nào nhất, ông Putin đã trả lời một cách không do dự: “Peter Đại đế”.
Một số chính trị gia Mỹ và phương Tây vẫn cáo buộc ông Putin “đi ngủ nghĩ về Peter Đại đế” nhưng “thức dậy nghĩ về Stalin”, nhằm đề cập đến nhiệm kỳ Tổng thống mang tính “độc tài” của ông. Điều này sẽ được bàn thêm ở một số bài viết chuyên đề khác.
Người đàn ông thường xuyên trễ hẹn
Ngay từ lúc còn rất trẻ, Putin đã chìm đắm vào công việc. Putin thường xuyên trễ hẹn với Lyudmila khi 2 người yêu nhau.
“15 phút đầu trôi qua bình thường, thậm chí nửa tiếng sau vẫn không sao. Nhưng sau một giờ, tôi gần như bật khóc tức tưởi”, Lyudmila kể về lần bị Putin cho “leo cây” tại ga tàu điện ngầm Leningrad, ngày nay là thành phố St. Petersburg.
Lần đó, 2 người đã chuẩn bị đám cưới, nhưng vào thời điểm sát ngày dự định, Putin đã thay đổi ý định. Và Lyudmila bay từ Kaliningrad về Leningrad gặp Putin. Putin trễ hẹn một tiếng rưỡi! Lyudmila khóc, nhưng vẫn chờ đợi.
Sau này, sau khi 2 người lấy nhau, việc Putin trễ hẹn trong các bữa cơm tối của gia đình trở thành chuyện bình thường. Putin cũng không có mặt trong cả 2 lần Lyudmila sinh nở.
Khi đã trở thành người đứng đầu nước Nga, trễ hẹn tiếp tục trở thành thói quen thường xuyên của Putin.
Ông đã từng trễ hẹn 1h với Tổng thống Mỹ Donald Trump, trễ hẹn hơn 1h với Giáo hoàng Francis và trễ hẹn gần 2h với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe.
Kỷ lục kiên nhẫn chờ đợi Putin có thể thuộc về Thủ tướng Đức Angela Merkel. Năm 2014, giữa lúc căng thẳng về chuyện Nga sáp nhập Crưm, Putin đã để Merkel đợi ở Milan tới 4 tiếng đồng hồ mới bắt đầu cuộc gặp song phương.
Nhìn lại thì ai cũng thông thái
Hàng năm, ông Putin đều đến Nghĩa trang Novodevichy ở Moskva và đặt hoa trước mộ ông Yeltsin. Ông Putin nhắc nhở mọi người rằng cố Tổng thống Yeltsin đã lãnh đạo nước Nga chính vào một trong những thời kỳ khó khăn nhất trong lịch sử đất nước.
Trả lời những người chỉ trích ông Yeltsin, ông Putin chỉ nói: “Khi nhìn lại thì ai cũng thông thái”.
“Ông nổi bật bởi ông không bao giờ sợ nhận trách nhiệm về những gì đã làm và vì vận mệnh của đất nước”
Ông Putin nhận xét về ông Yeltsin
Có lẽ, đây cũng là một trong những lý do mà ông Yeltsin đã lựa chọn ông Putin vào mùa đông năm 1999.
Thay lời kết:
Trong hơn 20 năm mang trên vai gánh nặng của một cường quốc, người đàn ông có vóc dáng nhỏ nhắn ấy vẫn giữ lời hứa và vẫn đang thực hiện lời hứa: “Hãy chăm lo cho nước Nga!”.
Vì vậy, bài viết này sẽ còn được cập nhật, bổ sung, chỉnh sửa.
