Cái lý của vạn vật, người xưa gọi là “đạo”.
Ngộ đạo, hay đắc đạo, có nghiã là hiểu ra cái lý của vạn vật.
Ngũ đạo Thiên đạo thù cần. Địa đạo thù thiện. Nhân đạo thù thành. Thương đạo thù tín. Nghiệp đạo thù tinh. Nghĩa là: Năm đạo Đạo trời đền đáp sự cần cù. Đạo đất đền đáp sự thiện lương. Đạo người đền đáp sự chân thành. Đạo kinh doanh đền đáp sự tín cẩn. Đạo nghề nghiệp đền đáp sự tinh thông.
Thiên đạo thù cần – Đạo Trời đền đáp người cần cù
“Thiên đạo thù cần” từ quẻ từ trong Chu Dịch: “Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức” (Đạo Trời vận hành mạnh mẽ, kiện toàn, người quân tử không ngừng hoàn thiện bản thân), và từ sách Thượng Thư: “Thiên đạo thù cần” (Đạo Trời đền đáp người cần cù).
Câu này đã hé mở chân lý: Cần cù có thể xoay chuyển cuộc đời.
Thế nào là Cần? Quý tiếc thời gian, chịu khổ chịu khó, cẩn thận nghiêm túc là Cần. Người cần cù đại đa số là người có tư tưởng chịu khó, chịu khổ, cố gắng nỗ lực, cho nên họ luôn gắng sức làm tốt công việc.
Thành công, hoàn cảnh, thiên phú, học thức của một người thì cố nhiên nhân tố bên ngoài rất quan trọng, nhưng quan trọng hơn là phải dựa vào sự cần cù và nỗ lực của bản thân.
Cuộc đời như cuộc thi chạy đường trường, không chỉ thử thách về tốc độ mà quan trọng hơn là khảo nghiệm sức bền bỉ.
Thế nên nói rằng, cơ hội là công bằng đối với mọi người, nó không thiên vị cho bất kỳ người nào, cũng không mãi lẩn tránh bất kỳ người nào.
Trắc trở và thất bại là những trải nghiệm không thể thiếu được trong cuộc đời. Cần cù, nỗ lực và khắc khổ thì mới là bảo bối của thành công chân chính.
Sự cần cù hậu thiên có thể bù đắp sự thiếu hụt tiên thiên, khiến những người thua ở vạch xuất phát vẫn có thể thắng khi về đích.
Địa đạo thù thiện – Đạo Đất đền đáp người thiện lương
“Địa đạo thù thiện” có nguồn gốc từ quẻ từ trong Chu Dịch: “Địa thế khôn, quân tử dĩ hậu đức tải vật” (Thế đất là quẻ khôn, người quân tử giống như đất có đức dày mang chở vạn vật).
Câu này có ngụ ý rằng, trợ giúp người hành thiện, gặp dữ hóa lành.
Thiện lương, làm việc thiện khiến người người đều vươn lên, nâng cao phẩm hạnh. Bản tính tiên thiên của con người là thiện lương, là bản chất, bản tính mà người người đều có, mong muốn vươn lên.
Từ xưa đến nay mọi người đều cho rằng thiện có thiện báo, ác có ác báo, như câu cổ ngữ: “Họa phúc không có cửa, chỉ do con người tự chiêu mời. Thiện ác có báo ứng, giống như hình với bóng”.
Có một loại phẩm đức, nhìn không thấy, sờ không được, nhưng lại có thể lĩnh hội được bằng trái tim, đó chính là thiện lương.
Người thiện lương trong quá trình vươn lên, tự hoàn thiện mình thì cũng nhất định sẽ tạo ra lợi ích cho người khác, lợi ích cho mọi người và được người người ca tụng. Nếu họ có thể tự nguyện vứt bỏ những thứ đáng được có như công, danh, lợi, lộc, đem những thứ đó báo đáp lại xã hội thì họ đã tích lũy đức.
Thiện lương không cần sắp đặt, không cần sách lược, nó chỉ là một loại tu dưỡng xuất phát từ nội tâm.
Thiện lương chân chính là đối xử bằng lòng chân thành, không lừa dối, không nói dối, đối xử với tất cả mọi người bằng cái tâm thành khẩn thiện lương.
Thiện lương chân chính là niềm vui làm việc thiện, vui thích thí xả trên cơ sở bình đẳng, là giúp đỡ người cần giúp đỡ vượt qua khó khăn.
Một người thiện lương thì tấm lòng rộng lớn như biển xanh. Một niệm thiện thì cảnh tượng rộng mở như thảo nguyên bát ngát.
Nhân đạo thù thành – Đạo con người đền đáp người chân thành
Sách Trung Dung viết: “Thành chi giả, nhân chi đạo” (Chân thành là đạo của con người).
Con người cần phải chân thành bất kể là làm việc cũng như làm người. Trước tiên học làm người, sau đó học làm việc.
Thành thật giữ chữ tín, giữ lời hứa là một mỹ đức và là cái gốc đối nhân xử thế. Nếu một người nói mà không giữ lời thì sẽ mất đi sự tín nhiệm của người khác đối với mình, đó chính là mất đi thứ quý giá hơn cả ngàn vàng.
Người thành thật có thể trung thực với bản lai diện mục của sự vật, không bóp méo, không bưng bít hay bịa đặt sự thật, đồng thời cũng không che giấu suy nghĩ của mình.
Người thành thật là người quang minh lỗi lạc, lời nói chân thật, xử thế thiết thực.
Thương đạo thù tín – Đạo kinh doanh đền đáp người giữ chữ tín
“Thương đạo thù tín” có nguồn gốc từ Luận Ngữ: “Dân vô tín bất lập” (người dân mà không tin theo thì không thể tạo lập được chỗ đứng trong xã hội).
Thương nhân thành tín kinh doanh thì không nơi nào không được lợi ích.
Nghiệp đạo thù tinh – Đạo nghề nghiệp đền đáp người tinh thông
“Nghiệp đạo thù tinh” có nguồn gốc từ sách Tiến Học Giải của Hàn Dũ: “Nghiệp tinh ư cần, hoang ư hi” (Nghề nghiệp tinh thông bởi chuyên cần, hoang phế bởi chơi đùa).
Câu nói cho biết đạo lý cần cù học tập khổ luyện thì kỹ năng nghề nghiệp mới tinh thông.
Thành công hay không quyết định bởi bạn có tinh thông với đạo này hay không. Tinh thông tuyệt đối không chỉ giới hạn ở kỹ thuật chuyên môn. Kỹ thuật chuyên môn chỉ là điều kiện cần, chứ chưa phải là điều kiện đủ.
“Nghiệp đạo thù tinh”, làm thế nào mới đạt được ‘tinh’? Đầu tiên là phải tinh thông kỹ thuật chuyên môn, không nên coi công việc chỉ là công cụ kiếm tiền, mà quan trọng hơn là gây dựng được tinh thần say mê kiên trì với công việc, đối với sự việc, sản phẩm làm ra, cần có tinh thần mong cầu tinh thông hơn nữa, tinh tế, tỉ mỉ.
Làm bất cứ việc gì, chỉ cần làm được “tâm đáo, thần đáo, thủ đáo” (đặt tâm ở đó, đặt thần ở đó, đặt tay ở đó) thì mới đạt được cảnh giới xuất thần.
Sau khi đạt được tinh thông, cần dùng tư duy và tầm nhìn thiết thực, hữu dụng để xem xét đánh giá lại mình, từ đó tìm ra những chỗ có thể thực sự sáng tạo ra giá trị.
Hôm nay tìm ra một chút, ngày mai tìm ra một ít, cứ liên tục tiến bộ, tích tiểu thành đại, từng bước tích lũy, cải tiến, nhất định sẽ trở nên xuất chúng.
